Rus işçiler petrol sahasındaki insanlık dışı çalışma koşullarını protesto ettiler

Andrea Peters
4 Mayıs 2020

Bu hafta Rus enerji devi Gazprom’un sahibi olduğu Sibirya’daki bir petrol sahasında işçiler arasında ortaya çıkan koronavirüs salgını öfkeli protestolara neden oldu. İşçiler, güvenli çalışma koşulları ve hastalanan arkadaşları için düzgün bir bakım talep ettiler. “Maskeler nerede?! Karantina nerede?! Biz domuz değiliz!” diye haykıran işçiler, yöneticilerin ortaya çıkarak sorularına cevap vermesini talep ettiler.

Protestolar, ülkede resmi COVID-19 hasta sayısının –ülkede günlük en yüksek sayı olan 7.099 vakanın açıklandığı– Perşembe günü 106.000’in üzerine çıkması ve Rusya Başbakanı Mihail Mişustin’in koronavirüs nedeniyle hastaneye kaldırılmasının ardından gerçekleşti. Ülkedeki sağlık emekçileri, yeterli ekipman olmamasına rağmen hastaları tedavi etmeye ve virüsü kontrol altına almaya çalışıyorlar.

Pazartesi günü, Yakutistan’daki Çayandinskiy petrol sahasında çalışan yüzlerce işçi, Gazprom’un, sağlıklı işçilerle hasta olanları birbirinden ayırmadan, herhangi bir koruyucu ekipman vermeden ve gerçek vaka sayılarını açıklamadan, tüm işçileri toplu halde karantinaya almasını protesto etmek için toplandı. İnternette yaygın biçimde yayılan videoda işçilerin, “bize hayvan yemi veriyorlar” ve “bizi domuz gibi tutuyorlar” diye bağırdıkları işitiliyor. Protestocular aynı gün, yakındaki bir kasabaya giden yolu kütüklerle trafiğe kapattılar ve şirket taleplerine cevap verene kadar trafiğe açmayı reddettiler.

Rusya’nın Yamal bölgesinde bulunan bir Gazprom petrol üretim tesisi (AP Photo/Petr Shelomovskiy)

10.500 işçinin çalıştığı petrol sahasındaki faaliyetler, şirketin ilk vakanın ortaya çıktığını iddia ettiği Nisan ayının ortasından beri durduruldu. İşçilerin akrabaları, ilk vakaların Mart ayı sonlarında ortaya çıktığını söylüyor. Gazprom faaliyetleri durdurduktan sonra, herhangi bir işçinin sahayı terk etmesine ve hastaların izole edilmesine izin vermedi. Petrol işçileri, şirket tarafından yaptırılan COVID-19 testlerinin sonuçlarını öğrenemeden ve ne zaman ya da nasıl eve gönderileceklerine dair herhangi bir bilgi olmaksızın, haftalardır “esir” tutulduklarını açıkladılar.

Gazprom yetkilileri, hafta ortasında, işçilerin kendilerini karantinaya alması ya da tedavi amacıyla hastaneye gönderilmesi için saha dışına çıkabilmelerini veya yaşadıkları yerlere gidebilmelerini sağlamak üzere düzenlemeler yapıldığını duyurdular. Sibirya’nın batısında bulunan ve başkenti Ufa olan Başkurdistan, 1.800 kişinin Gazprom tesislerinden bölgeye döneceğini açıkladı.

Bununla birlikte, evine dönen işçilerin iyi karşılanacağını söyleyen resmi duyurulara rağmen, geri dönen COVID-19 hastaları, gittikleri yerlerde düzgün tıbbi bakım sağlayamayan yetersiz hastaneler bulacaklar. Perşembe günü, Ufa’nın merkez hastanesinde çalışan bir doktor, yayınladığı video ile Devlet Başkanı Vladimir Putin’den ve Kremlin liderlerinden hastanenin üst düzey yöneticisine soruşturma açılması talebinde bulundu. Doktor, haftalardır kendisi ve meslektaşları için yeterli kişisel koruyucu ekipman ve hijyenlerini sağlamak için herhangi bir madde verilmediğini belirtti. Hastanedeki çalışma koşullarının pandemiden önce bile kabus gibi olduğunu ifade eden doktor, şimdi uykusuz çalıştıklarını söylüyordu.

Rusya genelinde sağlık emekçilerinin koronavirüse yakalanarak öldüğüne ilişkin haberler çıkıyor. Yetkililer, Saint Petersburg’da 250 sağlık çalışanının COVID-19 tedavisi gördüğünü bildirdi. Moskova’daki Botkinskiy Hastanesi’nde 121 kişi enfekte oldu. Sağlık Bakanlığı’na göre ülke genelinde şimdiye kadar 70 sağlık emekçisi hayatını kaybetti. Rus medyası, bu hafta koronavirüs ile mücadele eden sağlık çalışanlarının pencereden atladığı ve birinin ölümle sonuçlandığı iki ayrı haberi gündeme taşıdı. Bazı bölgesel hükümetler, hayatını kaybeden sağlık çalışanlarının ailelerine tazminat olarak 1 milyon ruble (13.430 ABD doları) ödeme sözü verdiler.

Sağlık emekçileri arasındaki yüksek enfeksiyon oranının temel nedeni, kişisel koruyucu ekipman eksikliğidir. Bu hafta, Moskova’da bulaşıcı hastalıkları tedavi merkezlerinden biri olan Kommunarka Hastanesi’nde çalışan tüm hemşireler, kötü çalışma koşulları ve düşük ücretler nedeniyle iş bıraktılar. Hemşireler, yeterli kişisel koruyucu ekipmanların olmamasına ek olarak yiyecek ve konaklama taleplerinin reddedildiğini söylediler. COVID-19 ile mücadele eden doktorlar ve hemşirelere söz verilen ikramiyeler de henüz ödenmedi. Hastane yöneticileri çalışanlara, ikramiyeleri Putin’in vaat ettiğini ve onu “aramayıp sormaları” gerektiğini söylediler.

Rusya’da sosyal medya ülkenin sağlık sisteminin perişan durumunu ve hükümetin koronavirüs politikasını protesto eden yorumlarla dolup taşarken, virüs ve etkileri nedeniyle gerilimler artıyor. Salı günü, Adil Rusya partisi lideri Sergey Mironov, halka daha fazla yardım sağlamak için gerekli önlemler alınmazsa ülkenin yakında “açlık protestoları” ile karşı karşıya kalacağı konusunda Duma’yı uyardı.

Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov, ondan iki gün sonra, hükümetin krizin ekonomik etkilerini dengelemeye yardımcı olmak için vatandaşlara ödeme yapabileceğini belirttiği açıklamasının yanlış anlaşıldığını söyledi. Herhangi bir doğrudan destek planı söz konusu değil. Bu arada resmi “evde kalma” kararının 11 Mayıs’a kadar uzatıldığı Rusya’da işsizlik ve ödenmeyen maaşlar artmaya devam ediyor.